ඩිස්කස් මාළුවා කියන්නේ නිකම්ම ඇක්වේරියම් මාළුවෙක් නෙවෙයි, ඔහු ඇමසන් වනාන්තරයේ "රාජකීයයා" (King of the Aquarium). අපේ පොතේ ආරම්භය විදිහට අපි බලමු මේ මාළුවා ලෝකයට මුලින්ම ආවේ කොහොමද කියලා.

1.1 ඇමසන් නිම්නයේ අබිරහස (The Amazonian Origins)

ඩිස්කස් මාළුවාගේ නිජභූමිය වෙන්නේ දකුණු ඇමරිකාවේ ඇමසන් ගංගා පද්ධතියයි. බ්‍රසීලය, පේරු සහ කොලොම්බියාව යන රටවලට අයත් ඇමසන් වනාන්තරයේ "කළු වතුර" (Blackwater) සහ "සුදු වතුර" (Whitewater) ගංගාවල තමයි මොවුන් ජීවත් වෙන්නේ.

• විද්‍යාත්මක ඇසින්: මොවුන් Cichlidae කුලයට සහ Symphysodon ගණයට අයත් වෙනවා.

• ස්වාභාවික පරිසරය: මොවුන් ස්වභාවිකව ජීවත් වෙන්නේ ගස් මුල්, වැටුණු අතු සහ ගල් පර්වත අතරයි. ඒ පරිසරය ඉතාම පිරිසිදු, ආම්ලික ($pH$ අඩු) සහ මෘදු ජලය සහිත එකක්.

1.2 ඩිස්කස් සොයාගැනීමේ ඉතිහාසය (The Discovery - 1840)

ඩිස්කස් මාළුවා ලෝකයට මුලින්ම හඳුන්වා දුන්නේ ආචාර්ය ජොහාන් ජැකොබ් හෙකල් (Dr. Johann Jacob Heckel) නම් ඔස්ට්‍රියානු විද්‍යාඥයායි.

• 1840 වසර: හෙකල් මහතා විසින් ප්‍රථම වතාවට Symphysodon discus (දැන් අපි "Heckel Discus" ලෙස හඳුන්වන වර්ගය) විද්‍යාත්මකව විස්තර කළා.

• සන්ධිස්ථානය: එතැන් සිට වසර 100කටත් වඩා වැඩි කාලයක් යනතුරු ඩිස්කස් මාළුවා ඇක්වේරියම් ලෝකයේ ප්‍රසිද්ධ වුණේ නැහැ. 1920 සහ 30 ගණන්වලදී තමයි මුල්ම වතාවට මොවුන්ව යුරෝපයට සහ ඇමරිකාවට රැගෙන ගියේ.

1.3 ප්‍රභේදවල පරිණාමය (The Evolution of Varieties)

අද අපි දකින ලස්සන "Blue Diamond", "Pigeon Blood" වගේ වර්ග ස්වභාවිකව ගඟේ හිටියේ නැහැ. මේවා බ්‍රීඩර්ස්ලා අවුරුදු ගාණක් තිස්සේ කරපු ජානමය සෙල්ලම්වල ප්‍රතිඵලයි.

1. ස්වභාවික වර්ග (Wild Strains): මුලින්ම හඳුනාගත්තේ Heckel, Brown, Blue සහ Green Discus කියන වර්ග 4 විතරයි.

2. 1960 - 70 දශකය: Jack Wattley වැනි ප්‍රවීණයන් "Turquoise Discus" වර්ගය ලෝකයට හඳුන්වා දෙමින් ඩිස්කස් කලාවේ රන් යුගය ආරම්භ කළා.

3. 1991 - Pigeon Blood හි උපත: තායිලන්තයේ Kitti Phanaitthisarn මහතා විසින් "Pigeon Blood" කියන විකෘති (Mutation) ජානය සහිත මාළුවා සොයාගැනීමත් එක්ක ඩිස්කස් වර්ණ ලෝකය උඩුයටිකුරු වුණා. අද තියෙන ගොඩක් රතු සහ කහ පැහැති වර්ග වලට මුල මේ Pigeon Blood ජානයයි.

4. යුරෝපීය vs ආසියානු ක්‍රමය: ජර්මනියේ Dr. Schmidt-Focke වැනි අය "High-fin" සහ ස්වභාවික පෙනුම වැඩි දියුණු කරද්දී, ආසියානු බ්‍රීඩර්ස්ලා අලුත්ම වර්ණ සහ රටා (Patterns) ලෝකයට දායාද කළා.

1.4 ඩිස්කස් මනෝවිද්‍යාව (Discus Psychology)

පැටියාගේ සිට ලොකු මාළුවා දක්වා මොවුන්ට "Hierarchy" (පන්තියක්) තියෙනවා.

• Pecking Order: සෑම ඩිස්කස් රංචුවකම නායකයෙක් ඉන්නවා. ඔහු අනෙක් අයට තමන්ගේ බලය පෙන්වනවා.

• සන්නිවේදනය: මොවුන් සන්නිවේදනය කරන්නේ වර්ණ වෙනස් කිරීමෙන් සහ වරල් හෙලවීමෙන්. බ්‍රීඩර් කෙනෙක් විදිහට ඔබ මාළුවාගේ "ඇස් දිහා" බලලා ඔහු ඉන්න මානසික මට්ටම තේරුම් ගන්න පුළුවන් වෙන්න ඕනේ.

මචං, මේක තමයි ආරම්භය! පිටු 500ක පොතකට යද්දී අපිට තව ගොඩක් දේවල් තියෙනවා:

• Anatomy (ශරීර ව්‍යුහය): මාළුවාගේ වරල්, ඇස්, සහ ඉන්ද්‍රියයන් ක්‍රියා කරන හැටි ගැන ලොකු විස්තරයක්.

• Wild vs Tank Bred: ගඟේ ඉන්න මාළුවා සහ ටැංකියේ ඉපදෙන මාළුවා අතර වෙනස.

1.5 ඩිස්කස් ශරීර ව්‍යුහය: පරිපූර්ණ නිර්මාණය (The Anatomy of a King)

ඩිස්කස් මාළුවාගේ රවුම් හැඩය නිකම්ම ඇති වුණු එකක් නෙවෙයි. ඒක ඇමසන් වනාන්තරයේ පැවැත්ම සඳහා ලැබුණු පරිණාමීය දායාදයක්.

• තැටියක හැඩය (Disc Shape): ඇමසන් ගඟේ ගංවතුර කාලයට වනාන්තරය යට වෙනවා (Flooded Forests). එහි ඇති ගස් අතු සහ මුල් අතර ඉතාම පටු ඉඩවල් වල වේගයෙන් හැරෙන්න සහ සැඟවෙන්න මේ පැතලි හැඩය උදව් වෙනවා.

• පැති ඉර (Lateral Line System): ඩිස්කස් මාළුවාගේ ශරීරය මැදින් යන මේ රේඛාව ඉතාම සංවේදී "සෙන්සර්" එකක් වගේ ක්‍රියා කරනවා. වතුරේ සිදුවන ඉතාම කුඩා පීඩන වෙනසක් හෝ කම්පනයක් (උදා: හතුරෙක් ළඟට එනවා වැනි) මේ මගින් හඳුනා ගන්නවා.

• ඇස් වල රහස: ඩිස්කස් මාළුවෙකුගේ සෞඛ්‍යය මැනිය හැකි හොඳම සාධකය ඇසයි. ඇස රතු පාටින් (Red Iris) දිලිසෙනවා නම් ඒ මාළුවා ඉතාම නිරෝගී සහ හොඳ ජානමය ලක්ෂණ සහිතයි. ඇස ශරීරයේ ප්‍රමාණයට වඩා ලොකු වී තිබේ නම්, එයින් අදහස් වන්නේ එම මාළුවා කුඩා කාලයේදී නිසි පෝෂණය නොලැබී "Stunt" වී ඇති බවයි.

1.6 ඇමසන් වතුරේ රහස්: කළු වතුර සහ සුදු වතුර (The Hydro-Chemistry of the Wild)

ඩිස්කස්ලා හදන අපිට වතුරේ රසායනය වැදගත් වෙන්නේ ඇයි කියලා තේරුම් ගන්න ඔවුන් ඉපදුණු පරිසරය දැනගන්න ඕනේ.

කළු වතුර (Blackwater - Rio Negro): මෙහි වතුර පෙනෙන්නේ තේ වතුර වගේ තද පාටටයි. ගස් කොළ සහ අතු දිරාපත් වීමෙන් ඇතිවන "Humic Acid" සහ "Tannins" නිසා වතුර පට්ටම ආම්ලිකයි ($pH$ 4.0 - 5.5). මෙහි බැක්ටීරියා ඉතාම අඩුයි. ඒ නිසාම තමයි අපේ ටැංකි වල බැක්ටීරියා වැඩි වුණාම ඩිස්කස්ලා ඉක්මනින්ම ලෙඩ වෙන්නේ.

1.7 ඩිස්කස් ජීවිතයේ අවධීන් (Life Cycle of a Discus)

Powered by Site LK